Velinimet

Velinimet

Velinimet yakın geçmişte, bürokrasinin hayatlarımıza hükmettiği bir zamanda geçer. Büyük bir ‘müessese’nin en tepesindeki ‘Beyefendi’nin formika masalar ve kapitone panolarla kaplı bekleme odasında hayatlarını Beyefendi’ye bağlamış beş karakterimizi izleriz. Birisi bu çarkın içine girmeye çalışırken çarkın içine büyük umutlarla davet edilmiş bir diğeri hayalkırıklıklarıyla yüzleşmeketedir. Genç kadın müessesenin en tepesinde olmanın en doğal hakkı olduğuna öylesine inanmıştır ki başka bir hayatı hayal dahi edemez. Dışarıdan içeriye girmeye çalışanlarla içeride hayatta kalmaya çalışanlar bu bir buçuk saatte hem biri birileriyle, hem de kendileriyla çatışırlar. Baş karakter Vamık aynı memuru olmaya çalıştığı müessese gibi gerçeklerden tamamen kopmuştur.

Oyun Vamık’ın Beyefendi’nin makam odasına gizlice “sızışı” ile açılır. Vamık Beyefendi’yi velinimeti olarak görmüştür, ona bir iş vermiş olduğu için minnettardır. Zaman içinde ambardan müessesenin ta en tepesine tırmanacağına inanmış, bu yanılsamada kaybolmuş Vamık Beyefendi’nin asistanı Semahat Hanım’ın gelişiyle kendine gelir. Semahat Hanım’ın o gün aklında çok başka mühim meseleler olduğunu anlarız, Vamık’ı hiç önemsemez, ondan bir an önce kurtulmak ister. Sonra Beyefendi’nin veliahtı olarak gelmiş parlak vaatlerle dolu Merih’le tanışırız. Ancak Merih hayalkırıklığı içindedir, bir türlü terfi edememiştir. Artık müdür olmak istemektedir, çünkü nişanlısı, Beyefendi’nin de kuzeni Zühre “sıradan bir memurun karısı olmayı” reddetmektedir. Zühre de gelir, Semahat Hanım’a akıl danışır, çok yakın bir ilişkileri vardır. Ve son olarak Müfettiş’le tanışırız. Semahat Hanım’ın kafasındaki mesele işte bu müfettişin ziyaretidir.
Aslında herkes kendi yalanında yaşamaktadır. Vamık’ın bir işi yoktur, Merih yükselemeyecek, Zühre müessesenin hanımefendisi olamayacaktır. Müessese ise gerçekte çoktan batmış sahte bir alemdir. Bir zamanlar bozkırın ortasında müesseseyi sıfırdan elleriyle kurmuş Beyefendi ise artık ne dediğini bilmeyen bir ”ayyaştır”.Bütün bunları bilen, anlayan Semahat Hanım herkesi idare eder. Müfettiş hayal ettiği yere, Beyefendi’nin koltuğuna sadece Semahat Hanım’ın şartlarını kabul ederse oturabilecektir. Merih başka bir hayalin peşinden uzaklara gönderilirken Zühre yeni ”Beyefendi”nin karısı olmak için ona veda edecektir. Peki ya Beyefendi? Bu soruya da Semahat Hanım cevap verir: ”Anla artık Küçükbey, Beyefendi benim!”

Velinimet bir bürokrasi/sistem eleştirisi olmanın ötesinde hayatlarını bir yanılsamaya bağlamış, bu yanılsamaya körü körüne saplanmış insancıkların, bu hikayede erkeklerin komik dramıdır. Sadece bir kadın bu kağıttan kulenin gerçekten ne olduğunu bilmektedir, erkeklerin kaderlerini de o belirleyecektir.