Imi Ha-Generalit / אמי הגנרלית

Paşa Anam / Paşaların Paşası

İsrail-Arap savaşı sırasında Süveyş Kanalı'ndaki bir askeri karargâhta geçen oyun, oğlunu görmek için cepheye gelen aşırı korumacı bir anne ile katı askeri disiplin arasındaki çatışmadan doğan komik olayları anlatırken, savaşın anlamsızlığını ve insan hayatına verdiği zararı da hicveder. Eserin 1971'de Tel Aviv'de bir ön gösterimi yapılmış, aynı yıl Joel Silberg yönetiminde Münih'te Almanca sahnelenmiştir. Türkiye'de ise 1973–74 sezonunda Nisa Serezli–Tolga Aşkıner Tiyatrosu tarafından “Paşaların Paşası” adıyla sahnelenmiş; Nisa Serezli, Tolga Aşkıner, Gönül Peyman, Yılmaz Gruda, Kerem Yılmazer ve Demircan Türkdoğan rol almıştır.    

Paşa Anam, savaşın ortasındaki bir askeri karargâhta, oğluna duyduğu aşırı annelik sevgisi ile askeri disiplinin katılığı arasındaki çatışmadan doğan bir komedidir. Oyun, İsrail-Arap savaşı sırasında Süveyş Kanalı çevresindeki cephede geçer. Asker Binştok, annesi Asulai'nin aşırı koruyucu ve müdahaleci sevgisinin hedefidir. Anne, oğlunun cephede olduğunu öğrenince onu görmek ve onunla ilgilenmek için askeri bölgeye kadar gider. Daha ilk perdede anne ile oğul arasındaki ilişkinin son derece özel ve komik taraflarını görürüz. PDF'de Asulai'nin oğlunun sağlığı, beslenmesi ve güvenliği konusunda sürekli kaygılandığı görülüyor.    

Ancak annenin askeri bölgeye girmesiyle asıl komedi başlar. Çünkü burada annenin sınırsız şefkati ile ordunun katı kuralları karşı karşıya gelir.
İşin içine başka karakterler de girer: Gabi, Gedva, Allegra ve Albay aracılığıyla askeri yaşamın bürokrasisi, emir-komuta zinciri ve savaşın absürtlüğü giderek görünür hale gelir.

İkinci perdede olaylar askeri karargâh ve özellikle teneke/sığınak benzeri bir yapı çevresinde yoğunlaşır. Oyunun sonunda ise komedi, daha açık bir savaş karşıtı mesaja dönüşür. Anne, savaşın mantığını sorgular: Bir taraf öldürür, diğer taraf öldürür; sonunda kazanan, yalnızca daha fazla insan öldüren taraf olacaktır. Böylece Eli Saghi, komedi aracılığıyla savaşın anlamsızlığını, insan hayatının değerini ve barış ihtiyacını ortaya koyar.

Dönemin Milliyet Sanat eleştirisi de tam olarak bunu vurguluyor: oyunun iki temel komik unsurunu “analık şefkati” ve “ordu disiplini” olarak tanımlıyor. 

Sahnelendiği Tiyatrolar

Devlet Tiyatroları, Antalya (2004-2005)

Nisa Serezli-Tolga Aşkıner Tiyatrosu (1973-1974)