Flüchtling, Die

Kaçak

Totaliter bir rejimin egemen olduğu, sınır bölgesindeki dağlık bir ülkede yaşayan Bekçi ve karısı, bir gece evlerine gelen Kaçak nedeniyle hayatlarının en büyük ahlaki sınavıyla karşı karşıya kalırlar.

Bir toplama/çalışma kampına götürülen insanların arasından kaçmayı başaran adam, kendisini takip edenlerden kurtulmak için Bekçi'nin evine sığınır. Kadın, Kaçak'ı saklamaya ve sınırdan kaçmasına yardım etmeye karar verir. Ancak kısa süre sonra Bekçi eve döner. Devletin emirlerine uyan, görevini yerine getiren Bekçi ile insanî vicdanının sesini dinleyen karısı arasında giderek sertleşen bir çatışma başlar.

Kaçak yeniden yakalanma tehlikesiyle karşılaşırken, Kadın onun kaçışını sağlayabilmek için büyük bir risk alır. Bekçi ise “görev”, “itaat”, “korku” ve “insanlık” arasında sıkışır. Üç karakter arasındaki gerilim giderek ölümcül bir noktaya ulaşır.

Oyunun temel sorusu aslında şudur: İnsan, haksızlığa uğrayan bir başkasını korumak için kendi güvenliğini ve hayatını ne kadar riske atabilir?

Fritz Hochwälder oyunu 1945'te, İsviçre'de sürgündeyken yazdı. Eser, Alman oyun yazarı Georg Kaiser'in bir taslağından/önerisinden hareketle ortaya çıktı. 5 Eylül 1945'te Biel-Solothurn Tiyatrosu'nda prömiyer yaptı.

Hochwälder'in hayatı oyunla doğrudan bağlantılı: 1938'de Nazi zulmünden kaçıp Avusturya'dan İsviçre'ye sığındı. Ailesi ise daha sonra Nazi rejimi tarafından sürgün edildi ve öldürüldü. Bu nedenle oyundaki kaçış, sınır, zulüm, itaat ve insanlık soruları yalnızca soyut politik meseleler değildir; yazarın kendi yaşam deneyimiyle de bağlantılıdır. İlginç olan, Hochwälder'in oyunda rejimin veya ülkenin adını vermemesi ve üç karaktere isim bile vermemesidir. Böylece hikâye yalnızca Nazi dönemine ilişkin tarihsel bir oyun olmaktan çıkar ve otoriter rejimler karşısında bireyin ahlaki sorumluluğu üzerine evrensel bir parabole dönüşür.

Sahnelendiği Tiyatrolar

Devlet Tiyatroları, Ankara (1966-1967)

Devlet Tiyatroları, İzmir (1973-1974)